مقدمه
اختلالات گوارشی طیف وسیعی دارند، اما دو اصطلاح که اغلب با هم اشتباه گرفته میشوند IBD و IBS هستند. این دو بیماری از نظر ماهیت، روند بیماری، علائم و درمان تفاوتهای اساسی دارند.
۱. IBD چیست؟
IBD (Inflammatory Bowel Disease) به معنی بیماریهای التهابی روده است و شامل دو بیماری اصلی کولیت اولسروز و بیماری کرون میشود.
در این بیماریها، التهاب واقعی و قابل مشاهده در روده وجود دارد.
ویژگیها
• بیماری التهابی، مزمن و پیشرونده است.
• میتواند به بافت روده آسیب بزند و موجب زخم، تنگی روده یا فیستول شود.
• خطر سرطان روده بزرگ را افزایش میدهد.
• گاهی همراه با علائم خارجرودهای مثل التهاب مفاصل، مشکلات پوستی یا چشمی است.
علائم IBD
• اسهال و دلدرد مداوم
• وجود خون در مدفوع
• کاهش وزن
• خستگی
• تب و علائم عمومی التهاب
• کمخونی
تشخیص
کولونوسکوپی با نمونهبرداری، آزمایش خون، تست کالپروتکتین مدفوع، تصویربرداری (MRI/CT Enterography).
درمان
داروهای ضدالتهاب، سرکوبکننده ایمنی، بیولوژیکها (Anti-TNF ،Anti-IL)، و در موارد شدید جراحی.
مقاله پیشنهادی: ۲. IBS چیست؟
IBS (Irritable Bowel Syndrome) یا سندرم روده تحریکپذیر یک اختلال عملکردی است؛ یعنی روده در ظاهر سالم است اما عملکرد آن دچار اختلال شده است. در IBS التهاب ساختاری وجود ندارد.
ویژگیها
• بیماری غیرالتهابی و غیرمزمن از نظر تخریب بافتی است.
• خطر سرطان روده یا آسیب دائمی ندارد.
• بیشتر تحت تأثیر استرس، اضطراب، تغذیه نامناسب و حساسیت گوارشی است.
علائم IBS
• درد یا کرامپ شکم
• نفخ
• اسهال، یبوست یا هر دو
• علائم معمولاً با استرس تشدید میشود
• خون در مدفوع وجود ندارد
تشخیص
بر اساس علائم (معیار رُم) و 排除 بیماریهای ارگانیک.
کولونوسکوپی معمولاً طبیعی است.
درمان
تغییر سبک زندگی، مدیریت استرس، اصلاح رژیم غذایی (low FODMAP)، داروهای ضداسپاسم، پروبیوتیکها و در موارد خاص داروهای ضداضطراب.
جمعبندی
IBD یک بیماری جدی التهابی روده است که نیاز به پیگیری تخصصی و درمان دارویی دارد و میتواند به مشکلات جدی مانند کمخونی، زخم روده و سرطان منجر شود.
اما IBS یک اختلال عملکردی و شایع است که خطری برای روده ایجاد نمیکند و بیشتر تحت تأثیر استرس و سبک زندگی قرار دارد.